
Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi'nin ekim ayı raporu, son fon krizinin işletmelerin nakit akışını nasıl bozduğunu ortaya çıkardı. Rapora göre, bu yılın ocak-ekim döneminde bankaya ibraz edilen çek tutarı yüzde 18, karşılıksız çıkan çek tutarı ise yüzde 49 artışla 308 milyar liraya çıktı.
Bu tutar, 35 bin 499 keşideciye ait 290 bin 32 çekten oluştu.
Ekim ayında karşılıksız işlemi yapılan çeklerin bankalara ibraz edilen çeklere oranı tutar olarak yüzde 4,2 ve adet olarak yüzde 3,2 oldu. Yani ekim ayında her 100 liralık çekin 4,2 lirası karşılıksız döndü.
Geçen yılın 10 aylık döneminde bankalara ibraz anında karşılıksız çıkan, 29,8 bin keşideciye ait 252 bin adet çekin toplam tutarı 205 milyar TL olmuştu. Ekim ayında karşılıksız işlemi yapılan çeklerin bankalara ibraz edilen çeklere oranı tutar olarak yüzde 3,1 ve adet olarak yüzde 2,2 olarak gerçekleşmişti. 10 aylık rakamlar, karşılıksız çek oranının 2019 yılından bu yana en yüksek düzeye yükseldiğini de gösterdi.
Fon krizi ekimdeki artışı körükledi
Başkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Babuşcu, çek kullananların sayısı azalırken ödeyemeyenlerin sayısının arttığına dikkat çekerek, "Sıkı para politikasına ekonomik durgunluğun yanı sıra fon krizi de eklenince karşılıksız çek oranı gözle görülür şekilde artmış görünüyor" dedi.

Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi ve eski Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara da, 4 Kasım'da X hesabından yaptığı paylaşımda ekim ayındaki artışı "Fon krizinin etkilerini kendini göstermeye başladı. Karşılıksız çek oranlarında sert artış gözleniyor" demişti.
Finansal piyasalar uzmanı İris Cibre Lobstar da 2 Kasım'da X hesabında ibraz edilen toplam çek adedinin eylülde yüzde 30 ve ekimde yüzde 27 düştüğünü, yani piyasada çok daha az çek döndüğünü belirterek, şu paylaşımı yapmıştı:
"Ama karşılıksız çek oranları artıyor. Karşılıksız çek adedi ve tutarı 2019'dan beri en yüksek seviyede. Üstelik karşılıksız çek tutarlarındaki artış daha hızlı; gittikçe daha büyük ölçekli firmaların çekleri dönüyor. Yani olay küçük ölçekli sorunundan çoktan çıkmış durumda. PMI'larla da beraber bakıldığında, beklenenden çok daha sert bir yavaşlama ile karşı karşıyayız."