Güne Gaşlarken Bilmeniz Gerekenler- ABD ile İran arasında gerilim sürüyor, faiz artırımı endişeleri ön planda

Küresel piyasalar 2 Eylül sabahına ABD-İran geriliminin tırmanması, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat riskleri, yükselen petrol fiyatları ve tahvil faizlerindeki sert hareketlerle başladı. Türkiye'de İstanbul enflasyonu ve otomotiv pazarı verileri öne çıkarken, şirketlerden yoğun KAP açıklamaları geldi.

ABD-İran gerilimi yeniden tırmandı

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran Devrim Muhafızları Ordusu hedeflerine yönelik saldırıların başladığını açıkladı. Washington, operasyonun Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere ve bölgedeki Amerikan askerlerine yönelik girişimlere karşılık düzenlendiğini bildirdi.

İran ise Ürdün ve Bahreyn'deki ABD üslerini füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldığını duyurdu. Ürdün ordusu hava sahasına giren 13 balistik füzenin 10'unun önlendiğini açıklarken, ABD'li yetkililer Amerikan askerleri arasında can kaybı bildirilmediğini söyledi. İran'ın üslerde ağır hasar ve kayıplar yaşandığına ilişkin iddiaları bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

Müzakere kapısı tamamen kapanmadı

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ı yeni ve daha ağır saldırılarla tehdit ederken Tahran'ı müzakere masasına oturtmaya çalıştığı yönündeki haberleri reddetti. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Washington'ın haziran ayında imzalanan mutabakat kapsamındaki yükümlülüklerine dönmesi halinde İran'ın da derhal karşılık vereceğini açıkladı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ekonomik baskının amacının İran'ı anlaşmaya hazır hale getirmek olduğunu söyledi. Bessent, İran bağlantılı bir bankaya bu hafta, başka bir bankaya ise gelecek hafta yaptırım uygulanabileceğini belirtti.

Hürmüz Boğazı piyasaların merkezinde

İran, ABD saldırılarının Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği daha da sınırlayacağını bildirdi. Bölgede iki tankerin vurulduğuna ilişkin haberler de arz kaygılarını artırdı.

ABD Enerji Bakanı, pazartesi günü boğazdan 17 milyon varil petrol geçtiğini savundu. Ancak Kpler verileri aynı gün yalnızca beş yük gemisinin geçişini gösterirken petrol kargosu tespit edilmedi. Transponderlerini kapatan gemilerin takip verilerinde görünmeyebileceği belirtildi.

Bessent, Körfez ülkelerinin alternatif boru hattı yatırımları sayesinde iki yıl içinde Hürmüz Boğazı'nın enerji ticaretindeki öneminin büyük ölçüde azalacağını öne sürdü.

Petrol beş haftanın zirvesinde

Brent petrol salı gününü yüzde 4,6 yükselişle 94,65 dolardan, WTI ise yüzde 5,2 artışla 90,22 dolardan tamamladı. Çarşamba gününün ilk işlemlerinde Brent 95,52 dolara, WTI 91,02 dolara çıktı.

Amerikan Petrol Enstitüsü verilerine göre ABD ham petrol stokları 28 Ağustos haftasında 2,59 milyon varil azaldı. Beklenti 820 bin varillik düşüştü. Benzin stokları ise 2,4 milyon varil azalacağı beklentisine karşılık 348 bin varil arttı.

Tahvil piyasasında "uzun süre yüksek faiz" beklentisi

Küresel tahvil satışları hızlandı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,81 ile yaklaşık üç yılın zirvesine çıkarken yüzde 5 seviyesinin görülme ihtimali gündeme geldi. Japonya'nın 10 yıllık faizi yüzde 3'ü aşarak 30 yılın, Avustralya'nın faizi ise yüzde 5,198 ile 15 yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştı.

Vontobel Portföy Yöneticisi Christian Hantel, yatırımcıların daha uzun süre yüksek tahvil faizleriyle yaşayabileceğini söyledi. Allianz Research ise Fransa, İtalya, İngiltere, Japonya ve ABD'de borç sürdürülebilirliği kaygılarının geçici olarak 70 baz puana ulaşabilecek faiz sıçramalarına yol açabileceğini belirtti.

Fed'in eylül ayında faiz artırma ihtimali yükseldi

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr, enflasyonun yeterince hızlı gerilememesi halinde faizlerin kararlı biçimde artırılması gerektiğini söyledi. Piyasalarda Fed'in eylül toplantısında 25 baz puanlık artış yapma ihtimali yüzde 68'e yaklaştı.

ABD'de açık iş sayısı temmuzda 7,2 milyondan 7,3 milyona çıkarken işe alım oranı yüzde 3,4'ten yüzde 3,2'ye geriledi. İmalat PMI ağustosta 55,6'dan 54,6'ya düşerken girdi fiyatları endeksi 71,1 ile yüksek seviyesini korudu. İnşaat harcamaları ise temmuzda yüzde 0,5 azalarak 2,158 trilyon dolarla Ekim 2023'ten bu yana en düşük düzeye indi.

Japonya ve Avrupa'da faiz artışı sinyalleri

Japonya Merkez Bankası Başkanı Kazuo Ueda, fiyatlardaki yukarı yönlü risklerin para politikası kararlarında dikkate alınacağını ve koşullar uygun olduğu sürece faiz artışlarının devam edebileceğini söyledi. Gecelik endeksli swap piyasası, eylül ayında faiz artırımı ihtimalini yaklaşık yüzde 99 olarak fiyatlıyor.

Avrupa Merkez Bankası Yönetim Konseyi Üyesi Gabriel Makhlouf da enflasyonun yeniden yanlış yönde hareket etmesi halinde ECB'nin ilave faiz artışlarına hazır olması gerektiğini belirtti. Makhlouf, yüzde 2,5 düzeyindeki mevduat faizinin henüz kısıtlayıcı olmadığını söyledi.

G20'de Çin nedeniyle ortak bildiri çıkmadı

ABD Hazine Bakanı Bessent, Çin'in yüksek dış ticaret fazlasına ve piyasa dışı uygulamalara ilişkin ifadeler nedeniyle G20 ortak bildirisini engellediğini açıkladı. ABD'nin yayımladığı başkanlık açıklamasına Çin dışındaki 19 üye destek verdi.

Çin; ticari dengesizlikler, kritik mineraller, borç yapılandırması ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisine ilişkin bazı paragraflara karşı çıktı. Çin'in 2025 yılındaki dış ticaret fazlası 1,2 trilyon dolara ulaşmıştı.

IMF Başkanı Kristalina Georgieva ise küresel kamu borcunun dünya GSYH'sinin yaklaşık yüzde 100'üne ulaştığını, yüksek tahvil faizlerinin borç sürdürülebilirliği üzerindeki baskıyı artırdığını söyledi.

Wall Street'te savaş ve faiz baskısı

Dow Jones günü 412 puan, yüzde 0,8 düşüşle tamamlarken S&P 500 yüzde 0,7 ve Nasdaq yüzde 0,9 geriledi. Yükselen petrol fiyatları, tahvil faizleri ve Fed'in sıkılaşma ihtimali teknoloji hisselerini baskıladı.

Wells Fargo, yapay zekâ yatırımlarında aşırı harcama ve veri merkezi kısıtlamaları nedeniyle ABD hisselerinde temkinli olunmasını önerdi. JPMorgan'ın işlem masası da kısa vadede ihtiyatlı bir görünüm benimserken bankanın küresel strateji ekibi, güçlü ekonomik faaliyet ve kâr beklentileri nedeniyle yıl sonuna kadar küresel hisselerde olumlu görüşünü korudu.

Altında kayıp dört güne çıktı

Spot altın yüzde 0,6 düşüşle 4.302,99 dolara gerileyerek 7 Ağustos'tan bu yana en düşük seviyesini gördü. Değerli metal, art arda dördüncü işlem gününde değer kaybetti ve 200 günlük hareketli ortalamasının altında kaldı.

Teknik görünümde 4.241 dolar ilk önemli destek olarak izlenirken bu seviyenin altında 4.133 dolar gündeme gelebilir. Güçlü dolar, yükselen tahvil faizleri ve Fed'in faiz artıracağı beklentisi altını baskılayan temel unsurlar oldu.

Sanayi metalleri güçlü doların baskısında

Londra Metal Borsası'nda bakır yüzde 0,99 düşüşle ton başına 14.133,5 dolara, çinko yüzde 1,43 geriledi. Alüminyum, kurşun, nikel ve kalayda da düşüş kaydedildi. Güçlü dolar, faiz artışı beklentileri ve ABD imalat sektöründeki yavaşlama talep görünümünü zayıflattı.

İstanbul'da perakende fiyatlar aylık yüzde 1,66 arttı

İstanbul Ticaret Odasının İstanbul verilerine göre Tüketici Fiyat İndeksi ağustosta aylık yüzde 1,66 yükseldi. Fiyatlar geçen yılın aynı ayına göre yüzde 34,96, yıllık ortalamada yüzde 37,25 arttı. Yılbaşından bu yana artış yüzde 23,58 oldu.

Aylık bazda en yüksek artış yüzde 17,28 ile eğitim grubunda görüldü. Alkollü içecekler ve tütünde yüzde 8,22, konutta yüzde 2,32 artış kaydedilirken giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 0,08 geriledi.

İstanbul Toptan Eşya Fiyatları İndeksi ise ağustosta yüzde 2,50 arttı. Yıllık artış yüzde 25,07, yıllık ortalama artış yüzde 22,78 olarak hesaplandı.

Otomotiv pazarı ağustosta yüzde 20 daraldı

Türkiye otomobil ve hafif ticari araç pazarı ağustosta yıllık yüzde 20,28 daralarak 81 bin 31 adede geriledi. Otomobil satışları yüzde 25,16 düşüşle 61 bin 529 olurken hafif ticari araç satışları yüzde 0,34 artarak 19 bin 502'ye çıktı.

Ocak-ağustos döneminde toplam pazar yüzde 11,91 daralarak 719 bin 996 adet oldu. Otomobil satışlarında SUV modeller yüzde 66,1 payla ilk sırada yer aldı. Elektrikli otomobillerin payı yüzde 18,8, hibritlerin payı yüzde 33,1 olarak gerçekleşti.

Şirketlerde öne çıkan gelişmeler

Koç Holding, kendisi ve dolaylı ana ortağı Temel Ticaret'e ait toplam 16 milyon 19 bin 979 TL nominal değerli Tüpraş payının, pay başına 384,50 TL fiyatla Merrill Lynch International'a satılmasına karar verdi. İşlem sonrasında Koç Holding ve Enerji Yatırımları'nın Tüpraş'taki toplam payı yaklaşık yüzde 50,1 olacak, halka açıklık oranı yüzde 49,7'ye çıkacak.

SASA Polyester'in ağustos satışları yıllık yüzde 30,2 artışla 155 milyon dolara ulaştı. İhracatın satışlardaki payı 52,9 milyon dolar oldu.

Ekinciler Demir ve Çelik, ağustosta 25,4 milyon dolarlık kütük demir sevkiyatı gerçekleştirdi. Yılbaşından bu yana toplam sevkiyat 117,3 milyon dolara ulaştı.

Özata Denizcilik'in ASFAT için gerçekleştirdiği yüzer havuz bakım ve onarım işinin nihai bedeli ilave işlerle 15,99 milyon avroya yükseldi.

Suwen, 210 milyon TL fonla 30 milyon paya kadar geri alım programı başlattı. BSOKE payları için de üç yıllık dönemde 15 milyon paya ve 1 milyar TL'ye kadar geri alım kararı alındı.

TSKB Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Aran görevinden ayrılırken, boşalan üyeliğe ve Yönetim Kurulu Başkanlığına Adnan Bali seçildi.

Günün veri gündemi

Piyasaların odağında bugün açıklanacak ABD ADP özel sektör istihdam verisi bulunuyor.

Yarın ise Türkiye açısından en önemli verilerden biri olan Ağustos ayı enflasyon rakamları açıklanacak. İstanbul Ticaret Odası verilerine göre İStanbul'da tüketici fiyatları Ağustos'ta aylık yüzde 1,66 arttı. ForInvest Haber'in anketine göre TÜİK verilerinin Ağustos'ta fiyatların yüzde 2'ye yakın arttığına işaret etmesi bekleniyor.

Haftanın en kritik göstergesi ise cuma günü yayımlanacak tarım dışı istihdam raporu olacak. Verilerin gücü, Fed'in 15-16 Eylül toplantısında faiz artırıp artırmayacağına ilişkin beklentilerin yönünü belirleyecek.

Güne Gaşlarken Bilmeniz Gerekenler- ABD ile İran arasında gerilim sürüyor, faiz artırımı endişeleri ön planda

Bunlar da İlginizi Çekebilir