Türk teknoloji şirketinin küçük modüler reaktör projesi COP31'de vitrine çıkacak

ANKARA (AA) - FUAT KABAKCI - Türk teknoloji şirketi MİA Teknoloji, yüzde 50'nin üzerinde yerli katkıyla geliştirmeyi hedeflediği 100 megavat kapasiteli küçük modüler reaktör (SMR) projesini, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenecek COP31'de uluslararası paydaşlara tanıtacak.

Büyük nükleer reaktörlere kıyasla inşa ve devreye alma süresi, maliyet ve modülerlik açısından farklı avantajlar sunma potansiyeline sahip SMR teknolojilerine son yıllarda birçok ülkede ilgi artarken, bu alanda ürün geliştirmeye yönelik çalışmalar da hız kazanıyor.

Nükleer enerji alanında 2050'ye kadar 5 bin megavatı SMR'lerden oluşmak üzere toplam 20 bin megavat kurulu güce ulaşmayı hedefleyen Türkiye'de de bu alanda yeni girişimler ortaya çıkıyor.

Bu girişimlerden biri olan MİA Teknoloji, küçük modüler reaktör alanındaki çalışmalarını, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) uluslararası paydaşlarla paylaşacak.

Çinli nükleer teknoloji kuruluşu JHATOM ve GlobalX ile yürütülen stratejik iş birliği kapsamında şirket, nükleer emniyet, pasif güvenlik, düzenleyici süreçler ve ileri mühendisliği kapsayan yaklaşımını tanıtacak. Reaktör maketi ve teknik sunumlar aracılığıyla teknolojinin temel özellikleri ve farklı sektörlerdeki kullanım potansiyeli aktarılacak.

Çalışmalar, sanayi tesisleri ve veri merkezleri gibi kesintisiz ve güvenilir enerjiye ihtiyaç duyan alanlarda SMR teknolojisinin değerlendirilmesine odaklanıyor. MİA Teknoloji, uluslararası teknoloji iş birliğini Türkiye'de mühendislik bilgisi, uzman insan kaynağı ve üretim kapasitesinin geliştirilmesi hedefiyle ele alıyor.

- Yüzde 50'nin üzerinde yerli katkı hedefleniyor

MİA Teknoloji'nin kamuoyuna açıkladığı stratejik iş birliği kapsamında, 100 megavat kapasiteli SMR'lerin geliştirilmesi ve yerli teknoloji ile üretim kabiliyetlerinin projeye yüzde 50'nin üzerinde katkı sağlaması hedefleniyor.

Bu doğrultuda teknoloji transferi, mühendislik ve tasarım, üretim altyapısı, tedarik zinciri ve üniversite-sanayi iş birliklerinin geliştirilmesi planlanıyor. JHATOM'un nükleer teknoloji ve reaktör tasarımı alanındaki birikiminin Türkiye'deki mühendislik ve üretim kabiliyetleriyle buluşturulması amaçlanıyor.

MİA Teknoloji, teknoloji geliştirme koordinasyonu, dijital entegrasyon ve yerli mühendislik ve üretim ekosisteminin geliştirilmesine odaklanıyor. Projenin uygulama adımlarının, ilgili kamu otoriteleri nezdindeki süreçler ile teknik, ticari ve hukuki çalışmalar doğrultusunda şekillenmesi öngörülüyor.

- JH-100 tasarımı 60 yıllık ömürle sunuluyor

Yapay zeka, bulut bilişim ve dijital hizmetlerin yaygınlaşması, bu sistemleri destekleyen veri merkezlerinin enerji altyapısını stratejik bir yatırım alanı haline getiriyor. Sanayide ise üretim sürekliliğini destekleyen güvenilir ve düşük karbonlu enerji kaynaklarına erişim önem kazanıyor.

Bu ihtiyaçlar doğrultusunda değerlendirilen yeni nesil enerji seçenekleri arasında JH-100 tasarımı da bulunuyor. Üreticinin teknik tanıtımına göre yaklaşık 100 megavat elektrik üretim kapasitesine ve 60 yıllık tasarım ömrüne sahip reaktörün, veri merkezleri ve sanayi tesislerinin yanı sıra farklı enerji sistemleriyle bütünleşik kullanımına yönelik senaryolar da geliştiriliyor.

MİA Teknoloji, bu alandaki çalışmalarında enerji üretimi, dijital altyapı ve operasyonel yönetim arasındaki bağlantıya odaklanıyor. Şirket, farklı mühendislik disiplinlerini ortak bir mimaride buluşturan sistem orkestrasyon mühendisliği yaklaşımını yeni nesil enerji vizyonuna taşıyor.

- Reaktör tasarımında emniyet ve sistem bütünlüğü

Basınçlı su reaktörü teknolojisine dayanan JH-100 tasarımında, reaktör çekirdeği ve ana birincil devre bileşenlerinin tek bir basınç kabı içinde bütünleştirilmesi öngörülüyor. Bu yaklaşımla sistemin sadeleştirilmesi ve fabrika üretimine uygun modüler bir yapıda geliştirilmesi amaçlanıyor.

Tasarımın teknik özellikleri arasında doğal dolaşım ve pasif güvenlik yaklaşımları öne çıkıyor. Harici güç kaynaklarına ve operatör müdahalesine bağımlılığı azaltmayı amaçlayan bu yaklaşımlar, nükleer emniyet değerlendirmelerinin önemli başlıkları arasında yer alıyor.

İş birliği kapsamında reaktör teknolojisinin yanı sıra düzenleyici gereklilikler ve uygulama hazırlıkları da ele alınıyor. GlobalX'in ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyum, lisanslama ve mevzuat hazırlıkları alanlarında katkı sunması hedefleniyor.

- COP31'de uluslararası iş birliği gündemi

MİA Teknoloji, COP31 kapsamındaki tanıtım ve görüşmelerde kamu kurumları, enerji kuruluşları, sanayi temsilcileri ve dijital altyapı paydaşlarıyla bir araya gelmeyi planlıyor.

Görüşmelerde SMR teknolojisinin kullanım alanları, yerli sanayinin üstlenebileceği roller, mühendislik ihtiyaçları ve teknoloji transferi olanaklarının değerlendirilmesi öngörülüyor.

Şirket, Yeni Nesil Enerji ve Sürdürülebilir Sistemler vizyonu doğrultusunda Türkiye'nin gelişmekte olan SMR değer zincirinde teknoloji ve mühendislik kapasitesiyle yer almasına katkı sağlamayı amaçlıyor.

- SMR'ler üretimde modülerlik, kullanımda esneklik sunuyor

Konvansiyonel nükleer santraller genellikle 500 megavat ve üzeri kapasiteye sahip reaktör veya ünitelerden oluşurken, SMR'ler ünite başına genellikle 300 megavata kadar elektrik üretim kapasitesine sahip daha küçük ölçekli nükleer reaktörler olarak tanımlanıyor. Modüler yaklaşım, ana bileşenlerin fabrikalarda üretilerek kurulum sahasına taşınmasını ve burada birleştirilmesini öngörüyor.

Bu yapı, üretimde standardizasyon, saha çalışmalarının azaltılması ve enerji ihtiyacına göre kademeli kapasite geliştirilmesi potansiyeli sunuyor. SMR teknolojileri, düşük karbonlu elektrik üretiminin yanı sıra tasarıma bağlı olarak sanayiye ısı sağlanması, hidrojen üretimi ve bölgesel enerji ihtiyaçlarının karşılanması için de değerlendiriliyor.

Enerji arzının sürekliliği ile emisyon azaltım hedeflerini birlikte ele alan bu teknolojilerin uygulamaya geçirilmesinde teknik olgunluk, nükleer emniyet, lisanslama ve ekonomik uygulanabilirlik belirleyici rol oynuyor.