Ticaret Bakanlığının 2027 yılı bütçesi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda

TBMM (AA) - TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda milletvekilleri, Ticaret Bakanlığının 2027 yılı bütçesi üzerinde görüşlerini dile getirdi.

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya, 2027 yılı için 104 milyar 290 milyon lira olarak açıklanan bütçe teklifi incelendiğinde halkın sofrasını, esnafın kepengini, işçinin emeğini ve doğanın geleceğini koruyan bir yaklaşımı göremediklerini ileri sürdü.

Türkiye'de her gün ortalama 344, Diyarbakır'da ise bunun 2 katı oranında esnafın kepenk kapattığını iddia eden Kaya, "Bakanlık ise 2027'de krediden yararlanan esnaf sayısını 526 binin üzerine çıkarmayı hedef olarak göstermiş. Oysa, Bakanlığın kendi stratejik planında bile bu kredilerin işletme dışında kullanıldığı, gerçek ihtiyaç sahiplerinin krediye ulaşamadığı ve sistemin etki analizine ihtiyaç duyduğu kabul ediliyor." dedi.

İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş, ticareti ekonomik güvenlik, teknolojik bağımsızlık, milli egemenliğin de önemli unsurlarından biri olarak nitelendirdi.

Çin'le ekonomik ilişkiler üzerinde değerlendirmelerde bulunan Taş, "2025'te Çin'den yaklaşık 49,6 milyar dolarlık ithalat yaptığımızı ve buna karşılık ihracatımızın yalnızca 3,3 milyar dolar seviyesinde kaldığını görüyoruz, bir yılda 46 milyar doları aşan bir dış ticaret açığı verdik. Çok büyük bir rakam, bunu kapatmanın, diğer dış ticaret açıklarıyla kıyaslandığında da çok zor olduğunu görüyoruz ya da bununla ilgili nasıl bir strateji yapıyorsunuz, ne planlanma yapıyorsunuz?" diye sordu.

Taş, Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a, "Türk devletleri arasında ortak elektronik gümrük uygulamalarına ne zaman geçilecek? Tarım ve gıda ürünlerinin sınır geçişlerini hızlandıracak sistemler ne zaman hayata geçirilecek? Orta koridorun lojistik maliyetlerini azaltmak için hangi hedefler belirlendi?" sorularını da yöneltti.

CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca, Bakan Bolat'a "Hal Yasası konusunda bir çalışmanız var mı?" diye sorarak, hallerde metrekare başına devasa kira bedellerinin talep edildiğini söyledi.

Karaca, zincir marketlerin küçük esnaf üzerindeki zararları ve rekabet gücünü zayıflatan etkileri bulunduğunu belirterek, "Bu zincir marketler neredeyse mahalle bakkalları kadar yayıldı. Küçük esnafın korunması için bu rekabet ortamı ya da rekabet edememenin önüne geçecek bir çalışmanız var mıdır?" ifadelerini kullandı.

MHP Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı, Türkiye ekonomisinin güçlü üretim kapasitesi, çeşitlenmiş ihracat, ürün ve pazar yapısı sayesinde küresel zorluklara ve belirsizliklere rağmen dayanıklılığını koruduğunu belirtti.

İhracatçıların döviz dönüşüm desteğinde aksaklıkların giderilmesi ve hızla ödenmesi gerektiğini ifade eden Kalaycı, "İhracatçıların rekabet gücünü korumak ve artırmak için döviz dönüşüm desteği 2 katına, yüzde 6'ya çıkarılmalıdır. Sanayici ve ihracatçımıza yönelik erişilebilir ve uygun maliyetli fonlama mekanizmaları geliştirilmeli ve kredi tahsis süreçleri iyileştirilmeli, verimliliği artırıcı ve maliyetleri düşürücü tedbirler alınmalıdır." dedi.

Piyasada fiyatlama davranışlarında bozulma ve fahiş fiyat konusundaki sıkıntıların devam ettiğini kaydeden Kalaycı, "Vatandaşlarımızın mağduriyetine yol açan kontrolsüz fiyat artışlarının önüne geçmek amacıyla piyasa denetiminin daha etkin hale getirilmesi gerekmektedir." diye konuştu.

Daha ucuz algısı oluşturmak için yapılan gramaj hilelerine karşı cezaların artırılması gerektiğini söyleyen Kalaycı, "Başta gıda ürünleri olmak üzere belli başlı paketli ürünlerde tüm markaların uyacağı gramaj standardı getirilmelidir. Piyasa ekonomisi anlayışına uygun olarak tüketicilerin piyasayı gözetebilmesine yönelik uygulamaların yaygınlaştırılması gerekmektedir. Ayrıca, tüketici temsilcilerinin de yönetimde yer aldığı bağımsız bir Piyasa Gözetimi ve Denetimi Kurumu kurulması uygun olacaktır." ifadelerini kullandı.

Yeni Yol Partisi Adana Milletvekili Sadullah Kısacık, Ticaret Bakanlığının kalkınma planında ve orta vadeli programdaki sorumluluğuna bakıldığında bu bütçenin yetersiz olduğunu iddia etti.

Tarım sektöründe ciddi bir israf olduğunu ileri süren Kısacık, "Şu anda limon Çukurova'da, tarlada, dalında kaldı, düşünüyorum, limonun tuzu yapılıyor, suyu içiliyor, aynı zamanda kimya sanayisinde kullanılıyor. Biz bunu niye derelere döküyoruz? Limon öyle, karpuz, incir öyle, üzüm öyle, patates öyle, yeri geldiği zaman soğan öyle. Ticaret Bakanlığımız bir birim kurup bu dalında veya tarlada kalan ürünlerin gerek yurt içinde tüketilmesi gerekse bir hatla yurt dışında satılmasıyla ilgili bir faaliyette bulunamaz mı?" görüşünü paylaştı.

Yeni Parti Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu, esnafın finansa ulaşmakta ve borcunu ödemekte çok zorlandığını öne sürdü. Manisa'da esnaf kefalet kooperatif başkanlarıyla görüştüğünü, kooperatife kredi çekmek için giden bir ortağın 3 ay sonrasına ancak sıra alabildiğini iddia eden Bakırlıoğlu, "Özellikle Manisa gibi tarımın egemen olduğu, tarım sektörünün güçlü olduğu yerlerde bu esnafımızın birçoğu aynı zamanda tarımla da uğraşıyorlar, çiftçilik de yapıyor, önemli bir kısmı hem tarımdan batıyorlar hem de esnaflık faaliyetlerinden batıyorlar." dedi.

AK Parti Ankara Milletvekili Orhan Yegin, parti olarak en önemli iddialarından birinin bölgeler arası farklılıkları gidermek olduğunu belirtti.

İstanbul'da ne varsa Doğu'da, Güneydoğu'da da olmasını, vatandaşın Ankara'da karşılaştığı devlet imkanının İzmir'de de Erzurum'da da Hakkari'de de Şırnak'ta da Artvin'de de Karadeniz'de de Tekirdağ'da da olmasına yönelik iddialarının olduğunu ifade eden Yegin, şunları kaydetti:

"İktidara geldiğimiz gün ve yıllarda, Türkiye'de Türkiye İhracatçılar Meclisi istatistikleri '100 milyon doların üzerinde ihracat yapan il sayısı' diye açıklanırdı bir gurur tablosu olarak. 100 milyon doların üzerinde ihracat yapan il sayısı 21'di. 1 milyar doların üzerinde ihracat yapan il sayımız sadece 5'ti ve bu 5 il içerisinde İstanbul, Bursa, İzmir, Ankara ve Kocaeli vardı. İhracatın yaklaşık yüzde 58-60'ı sadece İstanbul'daydı ama bugün ne oldu? İşte, o Anadolu'nun her yerine ülkenin refahını üretimini yaymak isteyen iktidar ne yaptı? Bugün geldiğimiz noktada, 36 milyar dolardan aldığı ihracatı, 14 milyar dolar hizmet ihracatıyla beraber toplam 50 milyar dolar olan mal ve hizmet ihracatını bugün yuvarlama rakam 410 milyar dolar diyelim mal ve hizmet ihracatı noktasına getirdi."

Komisyonda, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, milletvekillerinin soru ve eleştirilerini yanıtladı.