ANALİZ- Ekim Ayı Enflasyon Verileri Değerlendirmesi (Akbank)

Sınıflandırma: Akbank Kamuya Açık Veri İçerir & Kişisel Veri İçermez

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)

Aylık enflasyon %2,58 ile tahminimizle uyumlu gerçekleşti. Böylelikle yıllık enflasyon sınırlı bir artışla %29,77 olurken, yılın ilk on ayındaki birikimli fiyat artışı %27,52 olarak gerçekleşti. Yıllık enflasyon çekirdek göstergelerde ise düşüş kaydetti ve B endeksinde %29,0'dan %28,5'e, C endeksinde %28,7'den %28,3'e geriledi (Grafik 1, Tablo 3).

TÜİK tarafından açıklanacak mevsimsellikten arındırılmış (m.a.) TÜFE aylık enflasyonunun %1,62'den %2,14'e yükseldiğini hesaplıyoruz. Ancak bu artış büyük ölçüde gıda kalemi kaynaklı olduğundan, çekirdek göstergelerin eğiliminde belirgin bir değişim olmadı. B (m.a.) aylık enflasyonu %1,64'te sabit kalırken, C (m.a) aylık enflasyonu %1,69'dan %1,64'e geriledi.

Grafik 1. Tüfe ve çekirdek endeksler

(yıllık % değişim)

Grafik 2. Tüfe alt endeksler

(yıllık % değişim)

* İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü iç. ve tütün ürünleri ile altın hariç TÜFE

** Gıda, enerji, alkollü iç. ve tütün ürünleri ile altın hariç TÜFE

Kaynak: TÜİK

Ekim ayında yıllık enflasyon hizmet dışındaki kalemlerde yükselirken, artış enerjide belirgin, temel mallarda ılımlı, gıdada ise sınırlı oldu (Grafik 2, Tablo 1). Detaylar şu şekilde:

· Gıda: Son aylardaki olumlu seyriyle enflasyon eğilimini sınırlayan gıda grubunda, ekim ayında fiyatlar mevsimsel etkilerin de katkısıyla %3,5 artarken, yıllık enflasyon 0,1 puanlık sınırlı artışla %27,7 oldu. Mevsimsellikten arındırılmış aylık enflasyon ise %2,81 ile nisan ayından beri en yüksek değerini aldı.

Aylık eğilimdeki dalgalanma karakteristik olarak oynak bir seyir izleyen taze meyve ve sebze kaleminden kaynaklandı. Sebzelerdeki daha olumsuz görünüm ve mevsimsel etkilerle bu kalemde aylık enflasyon %14,66 ile yüksek gerçekleşirken, "m.a." olarak da %8,35 ile önceki iki aydaki birikimli düşüşün (%10,85) önemli kısmını düzeltmiş oldu. Yine de taze meyve ve sebzede göreli fiyat uzun dönem eğiliminin altında seyrediyor (Grafik 4). Akaryakıt kaynaklı biriken maliyet baskıları taze meyve ve sebze üzerinde yukarı yönlü risk unsuru olmaya devam ediyor. Diğer işlenmemiş gıda grubunda aylık enflasyon (m.a.) %2,08 ile eylül ayının bir miktar üzerinde ve görece daha ılımlı seyretti. Yumurta kalemindeki görece olumlu seyir ile çiğ süt alım fiyatında ertelenen fiyat ayarlaması bu grupta eğilimin daha yüksek seyretmesini engelliyor.

İşlenmiş gıda grubunda aylık fiyat artışı %1,66 ile temmuz ayından beri gözlemlediğimiz ılımlı eğilime (ortalama: ≈%1,5) yakın gerçekleşti. Nisan ve mayıs aylarındaki yüksek oranlı artışlar sonrasında ekmek fiyat artışlarının düşük oranda seyretmesi ve çiğ süt fiyat ayarlamasının ertelenmesiyle süt ürünlerinde ilave bir artış gerçekleşmemesi işlenmiş gıda fiyatlarının olumlu seyretmesine destek veriyor. Uluslararası gıda fiyatlarının artış eğilimi, ötelenen yönetilen fiyat ayarlamaları (ekmek, süt, vb.) önümüzdeki dönemde işlenmiş gıda grubu enflasyonu üzerinde yukarı yönlü riskler olarak değerlendirilebilir.

· Enerji: Enerji fiyatlarında artış eğilimi ekimde de devam etti. Enerji grubunda aylık enflasyon akaryakıt fiyatlarındaki artışın ivme kaybetmesiyle (%11-->%6,4) eylüle göre yavaşlasa da (%6,25--> %4,92) gücünü korudu. Grup yıllık enflasyonu 5,3 puan daha artarak %51,4'e ulaştı. Akaryakıtta mart-ekim birikimli artışı %51,6'ya ulaştı (Grafik 3). Akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyona yansıması ortalama geçişkenliğe göre daha sınırlı görünüyor. Bunda talep koşullarındaki zayıflamanın yanı sıra çeşitli yönetilen fiyat ayarlamalarının ertelenmesinin de etkili olduğunu değerlendiriyoruz. 3 Kasım itibarıyla fiyatların sabit kaldığı varsayımı altında ve eşel mobilden çıkış planına göre kasım ve aralık toplamında akaryakıt fiyatlarında ilave yaklaşık %10 artış potansiyeli bulunuyor.

· Temel mallar: Temel mal aylık enflasyon eğiliminde eylülde gerçekleşen artış kalıcı olmadı. Temel mallarda yıllık enflasyon 0,8 puan artışla %16,7'ye yükselse de aylık enflasyon (m.a.) %1,38'den %0,75'e geriledi. Bu yavaşlama alt kalemlerin geneline yayılsa da özellikle dayanıklı mallardaki düşüş (%2,04-->0,94) daha belirgin oldu. Temel mallarda son 3 aylık ortalama enflasyon (m.a.) yıllıklandırılmış olarak %11,4 ile hem genel enflasyon eğiliminin hem de kur artış eğiliminin oldukça altında kalmaya devam ediyor. Bu görünümde talep koşullarındaki zayıflamanın etkileri hissediliyor.

· Hizmetler: Hizmetlerde geçen ay %2'nin altına inen aylık enflasyon (m.a.) ekimde %2,2'ye yükseldi. Bu artışta akaryakıt fiyatlarındaki birikimli artışların ulaştırma hizmetlerine yansımalarının yeniden güç kazanması rol oynarken, haberleşme hizmetlerinde geçen ayki olumlu görünümün korunması hizmet enflasyonunu olumlu etkiledi. Diğer taraftan, kira grubunda enflasyon eğilimi %2,26 ile bir miktar ivme kazansa da üçüncü çeyrek ortalamasına yakın gerçekleşti. Lokanta ve oteller grubunda aylık enflasyon (m.a.) ise sınırlı azalışla %1,64 oldu ve ılımlı seyrini korudu. Diğer hizmetlerde aylık enflasyon (m.a.) %2,5 ile genel eğilimin üzerinde kaldı.

Temel mallarda çok daha belirgin olmak üzere, talep koşullarındaki zayıflamanın etkileri hissedilmeye devam ediyor. Hizmetlerde ise heterojen bir kompozisyon içerisinde halen yer yer katılık gözleniyor. Çekirdek göstergelere ek olarak emtia fiyatları kaynaklı maliyet itişini hariç tuttuğumuzdaki resim de %23-24 civarında bir enflasyon eğilimine işaret ediyor. Ancak TÜFE'nin kısa/orta vadede bu seviyelere yakınsayabilmesi için (i) gıda ve enerji tarafında pozitif şoklara ve (ii) iç talepte yeniden ısınmaya yol açmayacak, ihtiyatlı bir makro politika duruşuna ihtiyaç olduğunu değerlendiriyoruz.

Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.