Dünya Bankası, Orta Doğu'daki çatışmalar ve küresel arz kesintilerinin etkisiyle emtia fiyatlarının 2026 yılında yüzde 23 artacağını öngördü. Enerji fiyatlarının yüzde 32, metal fiyatlarının yüzde 25 ve değerli metal fiyatlarının yüzde 40 yükselmesi beklenirken, Brent petrolün yıllık ortalama fiyat tahmini 91 dolar olarak açıklandı. Banka, küresel risklerin birlikte gerçekleşmesi halinde Brent petrolün 2027'de 105 dolara çıkabileceği uyarısında bulundu.
Dünya Bankası, 28 Ekim'de yayımladığı Emtia Piyasaları Görünüm Raporu'nda, Orta Doğu'daki savaşın petrol stoklarını azalttığını, tahıl sevkiyatlarındaki aksaklıklar ve El Niño hava olayının ise tarımsal üretim ile gıda fiyatlarına yönelik riskleri artırdığını bildirdi.
Rapora göre, küresel emtia fiyatlarının 2026 yılında yüzde 23 yükselmesinin ardından 2027'de yüzde 7 gerilemesi bekleniyor.
Dünya Bankası, petrol stoklarındaki azalmanın küresel ekonomiyi yeni arz kesintilerine karşı daha kırılgan hale getirdiğini vurguladı.
Enerji fiyatlarında üç yıllık düşüş sona eriyor
Dünya Bankası, enerji fiyatlarının üç yıl üst üste yaşanan düşüşün ardından 2026 yılında yüzde 32 artarak son dört yılın en yüksek seviyesine ulaşmasını bekliyor.
Brent petrolün ortalama varil fiyatının 2025 yılındaki 69 dolardan 2026'da 91 dolara yükselmesi, 2027'de ise 79 dolara gerilemesi öngörülüyor.
Ancak bu tahminler, küresel emtia arzını etkileyen çatışmalarda önemli bir şiddetlenme yaşanmayacağı varsayımına dayanıyor.
Banka, Orta Doğu'daki savaşın tırmanması ve Rusya'nın petrol altyapısındaki hasarın devam etmesi durumunda enerji fiyatlarının tahminlerin üzerine çıkabileceğine dikkat çekti.
Olumsuz senaryoda Brent petrol 105 dolara çıkabilir
Dünya Bankası, enerji fiyatlarının beklenenden fazla yükselmesi, Karadeniz'deki tahıl sevkiyatlarına yönelik saldırılar ve çok güçlü bir El Niño hava olayının aynı anda gerçekleşmesini önemli riskler arasında sıraladı.
Rapora göre, söz konusu risklerin birlikte gerçekleştiği olumsuz senaryoda Brent petrolün 2027 yılı ortalama fiyatı 105 dolara ulaşabilir.
Bu senaryoda gıda emtia fiyatları da temel tahminin yüzde 12 üzerine çıkarak 2022 yılındaki seviyelerini aşabilir.
Banka, böyle bir gelişmenin 2010'lu yılların başında yaşananlara benzer bir gıda krizine neden olabileceği ve aşırı yoksulluk içinde yaşayan kişi sayısını artırabileceği uyarısında bulundu.
Küresel petrol arzında 40 yılı aşkın sürenin en sert düşüşü bekleniyor
Dünya Bankası, küresel petrol arzının 2026 yılında yüzde 5,2 azalacağını tahmin etti.
Bu düşüşün, 2020 yılındaki küresel resesyon dönemi hariç tutulduğunda, 40 yılı aşkın sürenin en sert yıllık daralması olması bekleniyor.
Küresel petrol tüketiminin ise yüzde 2,5 azalacağı öngörülüyor. Bu oran, 2020 ve 1980 yıllarının ardından kaydedilen en büyük üçüncü yıllık tüketim daralmasına karşılık geliyor.
Raporda, yüksek petrol fiyatlarının talebi sınırlandırdığı, elektrikli teknolojilere geçişin de özellikle Çin'de petrol kullanımını azalttığı belirtildi.
Buna rağmen petrol üretiminin tüketimin altında kalması nedeniyle küresel stoklardan çekişlerin devam ettiği ve piyasaların yeni arz kesintilerine karşı daha hassas hale geldiği ifade edildi.
Gıda fiyatlarında iki yılda yüzde 18 artış bekleniyor
Dünya Bankası, gıda emtia fiyatlarının 2026 yılında yaklaşık yüzde 10, 2027 yılında ise yüzde 7 artacağını tahmin etti.
Böylece iki yıllık dönemde kümülatif fiyat artışının yüzde 18'e ulaşması bekleniyor.
Banka, tahıl sevkiyatlarındaki aksaklıklar, El Niño'nun tarımsal üretime yönelik tehditleri ve yüksek yakıt ile gübre fiyatlarının tarımsal maliyetleri artırmasının gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.
Gübre fiyatlarının 2026 yılında yüzde 14 yükselmesi, 2027'de ise 2025 seviyelerine dönmesi öngörülüyor.
Metal fiyatları rekor seviyelere ulaşacak
Raporda, metal fiyatlarının 2026 yılında yüzde 25 artarak yeni rekor seviyelere ulaşacağı tahmin edildi.
Alüminyum, bakır ve kalay fiyatlarında rekorların görülmesinde yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar ve veri merkezlerine yönelik yatırımlardan kaynaklanan güçlü talebin yanı sıra arz kesintilerinin etkili olduğu belirtildi.
Metal fiyatlarının 2027 yılında ise yüzde 3 gerilemesi bekleniyor.
Değerli metal fiyatlarının, jeopolitik gelişmeler ve ekonomi politikalarına ilişkin belirsizlikler nedeniyle güvenli liman talebinin yüksek kalmasıyla 2026'da yüzde 40 artacağı tahmin edildi.
Dünya Bankası, değerli metal fiyatlarının 2027'de bir miktar gerilemesine rağmen 2015-2019 dönemi ortalamasının üç katından fazla seviyede kalmasını bekliyor.
Dünya Bankası'ndan 60 milyar dolara kadar finansman desteği
Dünya Bankası Başekonomist Yardımcısı ve Beklentiler Grubu Direktörü Ayhan Köse, emtia piyasalarının aynı anda birden fazla büyük şokla karşı karşıya kaldığını söyledi.
Köse, artan enerji maliyetleri ve ticaretteki aksaklıkların geniş bir emtia grubunda fiyatları yükselttiğini, bunun enflasyon, gıda güvensizliği ve ekonomik büyüme açısından risk oluşturduğunu belirtti.
Önceliğin en yoksul kesimleri korumak ve halihazırda ağır borç yükü altında bulunan düşük gelirli ülkeleri desteklemek olması gerektiğini vurguladı.
Dünya Bankası Grubu, yükselen fiyatların etkileriyle mücadele eden ülkelere destek sağlamak amacıyla mevcut finansman araçları üzerinden 50-60 milyar dolar kaynak ayırdığını açıkladı.
Bu tutarın 25 milyar dolarlık bölümünün önceden düzenlenmiş finansmandan oluştuğu bildirildi.
Söz konusu kaynakların kırılgan kesimlere yönelik sosyal güvenlik ağlarını desteklemek, ülkelerin mali kapasitesini artırmak ve şirketler ile tarımsal işletmelere işletme sermayesi ve likidite sağlamak amacıyla kullanılabileceği belirtildi.
Emtia piyasaları arasındaki bağlantılar güçleniyor
Raporun özel bölümünde, farklı emtia fiyatları arasındaki bağlantılar ve bir emtiadaki fiyat şokunun diğer emtia gruplarına etkisi incelendi.
Dünya Bankası, ekonomik ve finansal stres dönemlerinde emtia fiyatlarındaki oynaklığın farklı piyasalara daha güçlü biçimde yayıldığını belirtti.
Araştırmaya göre, ortalama olarak diğer emtia gruplarına en fazla fiyat oynaklığı aktaran grup sanayi metalleri olurken, Orta Doğu'daki çatışmaların başlamasının ardından petrol fiyatlarının bu süreçteki rolü belirgin biçimde arttı.
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır. Bu görüşler mali durumunuz ile risk getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.