Fed üyesi Goolsbee'den enflasyon uyarısı: Yapay zeka yatırımları ekonomiyi aşırı ısıtabilir

ABD Merkez Bankasının (Fed) Bej Kitap raporu, yükselen enerji fiyatlarının ekonominin farklı kesimlerine yayılmasıyla enflasyon baskılarının güçlendiğini ortaya koydu. Fed'in 12 bölgesinin yarısında fiyat artışlarının güçlü seyrettiği veya hız kazandığı belirtilirken, istihdamda önemli bir değişim gözlenmedi.

Fed'in 5 Ekim'e kadar toplanan verilere dayanan Bej Kitap raporunda, 12 bölgeden üçünde fiyat artışlarının güçlü, sekizinde ise ılımlı olduğu bildirildi. Ilımlı fiyat artışı kaydedilen bölgelerin üçünde enflasyon baskılarının yoğunlaştığı belirtildi.

Raporda, yüksek enerji maliyetlerinin yanı sıra diğer emtia fiyatları, gümrük tarifeleri ve sigorta giderlerinin de işletmeler üzerindeki maliyet baskısını artırdığı vurgulandı.

Dizel fiyatları tedarik zincirindeki maliyetleri artırıyor

Fed raporunda, yükselen dizel fiyatlarının şirketlerin maliyetlerini artıran başlıca unsurlardan biri olduğu belirtildi.

Son raporda yüksek dizel maliyetlerine 21 kez atıfta bulunulurken, önceki raporda bu sayı iki olmuştu. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşının şubat sonunda başlamasından önceki araştırmalarda ise bu konuya ilişkin herhangi bir atıf bulunmuyordu.

Dallas Fed bölgesindeki işletmeler, dizel fiyatlarını maliyet artışlarının en yaygın nedeni olarak gösterdi.

Yüksek yakıt maliyetlerinin taşımacılık, tarım ve havayolu fiyatlarını etkilediği, birçok sektörde kar marjlarını daralttığı belirtildi.

Şirketlerin artan maliyetleri yakıt ek ücretleri yoluyla tedarik zincirinin diğer aşamalarına yansıttığı kaydedildi.

İstihdamda düşük işe alım ve düşük işten çıkarma dönemi

Rapora göre ABD iş gücü piyasasında düşük işe alım ve düşük işten çıkarma eğilimi devam ediyor.

Fed bölgelerinin çoğunda ekonomik faaliyetler bir miktar büyürken, genel istihdam seviyelerinde çok az değişim yaşandı veya herhangi bir değişiklik görülmedi.

Bazı bölgelerde toplu işten çıkarmaların yaşanmadığı belirtilirken, beş bölgede şirketlerin ayrılan çalışanların yerine yeni personel almaması veya işe alımları ertelemesi yoluyla çalışan sayılarını azalttığı bildirildi.

11 bölgede ücretler arttı

Fed'in 12 bölgesinden 11'inde ücretlerde en azından bir miktar artış kaydedildi.

Raporda, yüksek enflasyonun çalışanların yaşam maliyetlerine bağlı ücret artışı taleplerini güçlendirdiği, yükselen yan hak maliyetlerinin de şirketler üzerinde ilave baskı oluşturduğu ifade edildi.

İşletmelerin büyük bölümünün ekonomik görünüme ilişkin olumlu beklentilerini koruduğu ancak büyümenin sınırlı kalmasının öngörüldüğü belirtildi.

Fed, büyüme beklentilerinin ağırlıklı olarak imalat sektöründen kaynaklandığını, devam eden belirsizliklerin ise ekonomik faaliyetleri baskıladığını bildirdi.

Yapay zeka istihdam yapısını değiştiriyor

Bej Kitap raporunda yapay zekanın iş gücü piyasası üzerindeki etkilerine de yer verildi.

Chicago Fed bölgesindeki bir iş hizmetleri şirketi, yapay zeka kullanımından kaynaklanan verimlilik artışları sayesinde ayrılan çalışanların yerine yeni personel almayarak istihdamını azaltabildiğini bildirdi.

Dallas Fed bölgesinde faaliyet gösteren bir personel temin şirketi ise yapay zeka sistemlerinin kullanımını genişletmek için yeni işe alım uzmanları istihdam ettiğini açıkladı.

Şirket, yapay zeka ajanlarının iki günlük dönemde 180 saatten fazla mülakat gerçekleştirdiğini, bu süreçte sonuçları değerlendirecek ve karar verecek çalışanlara ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

Fed'in ekim ayı faiz kararı öncesinde enflasyon riski öne çıkıyor

Bej Kitap raporu, ABD'de eylül ayı tüketici enflasyonunun son beş ayın en hızlı artışını göstermesinin ardından yayımlandı.

Fed, enflasyonun yüzde 2 hedefine gerilemesini sağlamak amacıyla eylül toplantısında 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırımına gitmişti.

Beklentilerin üzerindeki enflasyon verisinin ardından yatırımcılar, 27-28 Ekim tarihlerindeki Fed toplantısında yeni bir faiz artırımı olasılığına yönelik beklentilerini başlangıçta yükseltti. Ancak günün ilerleyen saatlerinde bu beklentiler geriledi.

Piyasa katılımcılarının çoğu Fed'in ekim ayında faizleri sabit tutmasını, yılın son toplantısının yapılacağı aralık ayında ise yeniden artırmasını bekliyor.