YENİLEME- TCMB: Eylülde enflasyonun ana eğilimi geriledi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) "Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri" raporunu yayımladı. Rapora göre tüketici fiyatları eylül ayında yüzde 1,84 oranında arttı, yıllık enflasyon 1,78 puan azalışla yüzde 29,73 seviyesine geriledi. B endeksinin yıllık değişim oranı 1,68 puan azalışla yüzde 29,00, C endeksinin yıllık değişim oranı ise 1,37 puan azalışla yüzde 28,70 oldu.

Raporda, aylık bazda gıda fiyatlarının taze meyve ve sebze fiyatları kaynaklı gerilediği, enerji fiyatlarında yükselişin devam ettiği ve okula dönüşe bağlı olarak başta eğitim hizmetleri olmak üzere ilgili kalemlerde önemli oranlarda artışlar gözlendiği ifade edildi. Hizmet grubunda aylık enflasyonun bir önceki aya göre yavaşladığı ve bu gelişmede ulaştırma ile haberleşme alt gruplarının öne çıktığı belirtildi. Okula dönüş etkilerinin eğitim hizmetlerinin yanı sıra okul servisi ve yurt ücretleri kanalıyla sırasıyla ulaştırma ve lokanta-otel hizmetlerinde de hissedildiği, temel mal grubunda ise yeni sezona geçişle birlikte giyim ve ayakkabı fiyatlarının yükseldiği ve dayanıklı mallarda enflasyonun bir önceki aya kıyasla hızlandığı kaydedildi.

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, gıda ve alkolsüz içecekler, hizmet, temel mal ile alkol-tütün-altın gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 1,40, 0,70, 0,05 ve 0,02 puan azalırken, enerji grubunun katkısı 0,39 puan arttı.

Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre tüketici fiyatlarının aylık artışı ağustos ayına kıyasla zayıfladı. Bu dönemde B endeksinde aylık değişim ağustostaki yüzde 1,88'den yüzde 1,63'e, C endeksinde ise yüzde 1,86'dan yüzde 1,68'e geriledi. Fiyat artışlarının B endeksini oluşturan gruplardan temel malda yükseldiği, hizmette ve işlenmiş gıdada ise zayıfladığı aktarıldı. TCMB bünyesinde takip edilen göstergelerin eylülde enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla gerilediğini gösterdiği belirtilen raporda, üç aylık ortalamalar bazında da düşüş kaydedilmesiyle ana eğilimdeki yavaşlamanın belirginleştiği vurgulandı. Ana eğilim göstergelerinin ortalaması aylık bazda ağustostaki yüzde 1,85'ten yüzde 1,72'ye, üç aylık ortalama bazda ise yüzde 1,89'dan yüzde 1,79'a indi.

Hizmet fiyatları eylül ayında yüzde 2,15 oranında artarken, grup yıllık enflasyonu 2,63 puan düşüşle yüzde 37,65'e geriledi ve yıllık enflasyon tüm alt gruplarda düşüş gösterdi. Raporda, hizmet fiyatlarının seyrinde yüzde 14,19 oranında yükselen eğitim hizmetlerinin öne çıktığı ifade edildi. Vakıf yükseköğretim kurumlarının kayıt dönemine bağlı olarak 2025 yılı eylül ayında tek seferde yansıyan üniversite eğitim ücreti artışlarının bu yıl ağustos-eylül aylarına yayılmasının, hizmet sektörü enflasyonunu eylülde aşağı yönlü etkileyen bir unsur olduğu kaydedildi. Önceki yıllardan farklı olarak ilkokul ve ortaöğretim eğitimi ücretlerinin eylülde görece yüksek bir oranda artmasının dikkat çektiği belirtildi.

Yeni eğitim-öğretim yılıyla birlikte okul servisi ücretlerindeki yüzde 16,04'lük artışa karşın hava yolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerindeki yüzde 9,03'lük gerilemenin etkisiyle ulaştırma hizmetlerindeki yükseliş yüzde 0,24 ile sınırlı kaldı. Böylece ulaştırma hizmetlerinin yıllık enflasyonu 8,66 puan azalarak yüzde 43,78'e geriledi. Kirada aylık artış yüzde 3,10 olurken, yıllık kira enflasyonu düşüşünü sürdürerek yüzde 41,34 seviyesinde gerçekleşti. Lokanta ve otel alt grubunda fiyat artışı yüzde 1,41 ile ılımlı seyrini korurken, okula dönüş etkisinin gözlendiği yurt ücretlerindeki aylık artış yüzde 19,99 ile geçen yılın aynı dönemine kıyasla sınırlı kaldı.

Temel mal grubu fiyatları eylül ayında yüzde 2,11 oranında artarken, grup yıllık enflasyonu yüzde 15,90 düzeyinde yatay seyretti. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı ile dayanıklı mallarda görece yatay seyrederken diğer temel mallarda geriledi. Dayanıklı tüketim mallarındaki fiyat artışı yüzde 2,02 ile bir miktar güçlendi. Tüketici elektroniği tarafında elektrikli alet fiyat artışları yüzde 3,75 ile öne çıkarken, beyaz eşya aylık enflasyonu yüzde 2,79 ile bir önceki aya kıyasla yükseldi. Mobilya ve otomobil alt gruplarında fiyat artışları sırasıyla yüzde 1,61 ve yüzde 1,53 oldu. Giyim ve ayakkabı alt grubu fiyatları yeni sezona geçişin etkisiyle yüzde 4,01 ile bir önceki yıla benzer bir oranda artarken, diğer temel mallarda aylık enflasyon yüzde 0,61'e yavaşladı.

Enerji fiyatları eylül ayında yüzde 6,25 oranında artarken, grup yıllık enflasyonu 6,88 puan yükselerek yüzde 46,11 oldu. Raporda, küresel gelişmelerin yansımalarıyla aylık bazda yüzde 10,91 oranında artan akaryakıt fiyatlarının enerji fiyatlarındaki yükselişin temel sürükleyicisi olduğu belirtildi. Uluslararası enerji fiyatlarının etkisinin katı yakıt (yüzde 9,41) ve tüp gaz (yüzde 3,88) fiyat artışlarında da hissedildiği, meskenlere yönelik elektrik fiyatlarının ise yatay bir seyir izlediği aktarıldı.

Gıda ve alkolsüz içecekler fiyatları aylık bazda yüzde 0,20 oranında geriledi, grup yıllık enflasyonu 6,17 puan azalarak yüzde 27,62 oldu. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada 9,99 puan azalarak yüzde 24,15'e, işlenmiş gıdada 3,21 puan düşerek yüzde 30,33'e indi. İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüzde 2,33'lük aylık azalışta taze meyve ve sebze grubundaki arz kaynaklı olumlu gelişmelerin etkili olduğu belirtildi. Taze meyve-sebze fiyatları aylık bazda yüzde 8,93 geriledi. Bu dönemde beyaz et fiyatlarında artış gözlendiği kaydedildi. İşlenmiş gıdada aylık fiyat artışı yüzde 1,40 ile ağustos ayına kıyasla yavaşlarken, bu alt grupta yemeye hazır gıdalar ile kahve-çay alt kalemleri fiyat artışlarıyla öne çıktı.

Yurt içi üretici fiyatları eylül ayında yüzde 2,07 oranında artarken, yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan düşerek yüzde 27,38 oldu. Ana sanayi gruplarına göre enerji fiyatları yüzde 3,55 oranındaki artışla öne çıkmaya devam etti. Ara malı fiyatları yüzde 2,04 oranında yükselirken, diğer ana sanayi gruplarında artışlar yüzde 1,5-1,6 bandında gerçekleşti. Sektörel bazda imalat fiyatları yüzde 2,32 artarken madencilik fiyatları yüzde 0,78 geriledi. Raporda, sektörel bazda tütün, rafine edilmiş petrol ürünleri ve kömür-linyitte fiyat artışlarının belirgin olduğu ifade edildi.

ForInvest Haber