Avrupa'nın dağıtım şebekesi yatırımları 2027'de 48 milyar avroya ulaşabilir

ANKARA (AA) - GÖKÇE KÜÇÜK TOPBAŞ - Avrupa Birliği (AB) ve Norveç'te dağıtım şebekelerine yapılan yatırımların, elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji entegrasyonunun hız kazanmasıyla 2027'de 48 milyar avroya ulaşması bekleniyor.

Avrupa elektrik sektörü birliği Eurelectric'in "Elektrik Barometresi 2026" raporuna göre, dağıtım sistemi işletmecilerinin şebeke yatırımları 2021'de 24 milyar avro seviyesinde bulunurken, bu tutar 2024'te 36 milyar avroya yükseldi.

Dağıtım şebekesi yatırımlarının yıllık ortalama yüzde 12,5 artışla 2027'de 48 milyar avroya ulaşacağı öngörülüyor. Böylece yıllık yatırım hacminin 6 yıllık dönemde iki katına çıkması bekleniyor.

Dağıtım sistemi işletmecilerinin elektrifikasyonun yaygınlaşması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu amacıyla şebekelere rekor düzeyde sermaye yönlendirdiği belirtiliyor.

Buna karşın, yatırım planlarının zamanında hayata geçirilmesinde izin süreçlerindeki gecikmeler, maliyetlerin geri kazanılmasındaki yavaşlık, düzenleyici belirsizlik, tedarik zincirindeki darboğazlar ve nitelikli iş gücü eksikliği risk oluşturuyor.

Eurelectric, söz konusu unsurların Avrupa'nın elektrifikasyon için ihtiyaç duyduğu altyapının devreye alınmasını geciktirebileceğine dikkati çekiyor.

- Dağıtım şebekelerinde tüketicinin rolü değişiyor

Dağıtım şebekelerinin enerji dönüşümündeki rolü yalnızca yenilenebilir enerji projelerinin sisteme bağlanmasıyla sınırlı kalmıyor.

Çatı tipi güneş enerjisi sistemleri, bataryalar ve akıllı sayaçların yaygınlaşmasıyla elektriği hem tüketen hem de üreten kullanıcıların sayısı da hızla artıyor.

Avrupa'da dağıtım sistemi işletmecilerine bağlı bu tür kullanıcıların sayısı 2022-2025 döneminde ortalama dört katına çıktı.

Aynı dönemde sanayi tüketicilerinin dağıtım şebekelerine yönelik bağlantı talepleri de belirgin şekilde arttı. Özellikle Orta ve Doğu Avrupa ile İber Yarımadası'nda sanayi genişlemesinin dağıtım şebekelerine olan ihtiyacı artırdığı belirtilirken, bazı ülkelerde veri merkezi bağlantı talepleri de bu kapsamda değerlendiriliyor.

- Yenilenebilir ve depolama projelerinde bağlantı kuyrukları büyüyor

Şebeke yatırımı ihtiyacını artıran diğer unsur da yenilenebilir enerji ve depolama projelerinin bağlantı kuyrukları oldu.

AB genelinde şebeke bağlantısı bekleyen değişken yenilenebilir enerji projelerinin kapasitesinin hızla arttığı ve proje havuzunun mevcut şebeke kapasitesinin önüne geçtiği belirtiliyor.

İtalya'da bağlantı bekleyen değişken yenilenebilir enerji projelerinin kapasitesi 348 gigavata ulaştı. Bu kapasite, ülkedeki mevcut değişken yenilenebilir enerji kurulu gücünün yaklaşık altı katına karşılık geliyor.

İtalya'daki yüksek rakamda iletim sistemi işletmecisi Terna'nın tüm bağlantı taleplerini projelerin gerçekleşme olasılığından bağımsız olarak kayda alan raporlama yönteminin de etkili olduğu belirtiliyor.

Batarya depolama projelerinde de yüksek bağlantı talebi görülürken, Almanya'da bağlantı kuyruğundaki depolama kapasitesi 480 gigavata ulaştı. İtalya'da ise iletim sistemi seviyesinde 277 gigavatlık depolama bağlantı talebi bulunuyor.

Bununla birlikte, bağlantı kuyruğundaki projelerin yalnızca küçük bir bölümünün nihai olarak işletmeye alınmasının beklendiği kaydediliyor.

AB'de şebeke ölçekli batarya depolama kapasitesi 2025'te iki kattan fazla artarak 2026 başında 11,2 gigavata ulaştı. Açıklanan projelerin tamamının hayata geçmesi halinde depolama proje havuzunun 80 gigavatın ve 230 gigavatsaatin üzerine çıkabileceği belirtiliyor.

Almanya, 2,9 gigavatlık işletmedeki batarya kapasitesiyle AB'de öne çıkarken, ülkede yakın dönemde 10 gigavattan fazla yeni kapasitenin devreye alınması bekleniyor.

- Yenilenebilir kapasite artışı şebeke ihtiyacını büyütüyor

AB'nin 2030 hedeflerine ulaşabilmesi için mevcut kapasiteye ek 450 gigavattan fazla yeni yenilenebilir enerji kapasitesine ihtiyaç duyuluyor.

2026'nın ocak-ağustos döneminde güneşten elektrik üretimi geçen yılın aynı dönemine göre 36,4 teravatsaat, karasal rüzgar üretimi 17,4 teravatsaat ve denizüstü rüzgar üretimi 6,1 teravatsaat arttı. Böylece rüzgar üretimindeki toplam artış 23,5 teravatsaati buldu.

Rüzgar ve güneşin AB elektrik üretimindeki toplam payı 2025'te ilk kez yüzde 30'a ulaşırken, fosil kaynakların payı yüzde 30'un altına geriledi.

Elektrik sektörünün emisyon yoğunluğu 182 gram karbondioksit/kilovatsaat ile rekor düşük seviyeye inerken, sektörün toplam emisyonları 2008 seviyesinin yüzde 64 altında gerçekleşti.

Rüzgar ve güneşten elektrik üretimi 2019'daki 470 teravatsaat seviyesinden 2025'te 824 teravatsaate yükseldi. Temmuz 2026'da ise değişken yenilenebilir kaynakların AB elektrik üretimindeki payı yüzde 40'a yaklaştı.

Eurelectric, yenilenebilir üretimdeki hızlı büyümenin şebekelerin güçlendirilmesi, depolama kapasitesinin artırılması ve talep tarafı esnekliğinin geliştirilmesi ihtiyacını da büyüttüğünü belirtiyor.