ANALİZ- Eylül Ayı İmalat PMI ve İTO İstanbul Enflasyonu Değerlendirmesi (Ahlatcı Yatırım)

Eylül Ayı İmalat PMI Değerlendirmesi

İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI verisi Eylül ayında 48,1'den 47,9'a gerileyerek 50 eşik değerinin altında kalmaya devam etti. Ağustos ayında görülen sınırlı iyileşmenin ardından endekste yeniden düşüş yaşanması, imalat sanayiinde faaliyet koşullarındaki zayıflamanın sürdüğüne işaret ediyor. Böylece sektörde kesintisiz bozulma eğilimi 30'uncu aya taşınmış oldu.

Alt kalemler, talep tarafında kalıcı bir toparlanmanın henüz oluşmadığını gösteriyor. Yeni siparişlerdeki azalış Ağustos ayına kıyasla hafifçe belirginleşirken, yeni ihracat siparişleri de zayıf uluslararası talebin etkisiyle geriledi. Orta Doğu'daki savaşın yarattığı belirsizlikler talep üzerinde baskı oluşturmayı sürdürdü. Sektörel verilerde ise takip edilen 10 sektörün dokuzunda üretim ve yeni siparişler azalırken, gıda ürünleri 51,5 PMI değeriyle büyüme bölgesinde yer alan tek sektör oldu. Üretimde en sert daralma kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerde, yeni siparişlerde en belirgin düşüş ise ağaç ve kağıt ürünlerinde kaydedildi.

Üretim tarafında daralma üst üste dördüncü aya taşınırken, düşüş hızı Haziran ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Firmalar zayıf sipariş akışına bağlı olarak satın alma faaliyetlerini ve stoklarını azaltırken, istihdam üst üste 22'nci ay geriledi. İstihdamdaki düşüş hızının Ağustos'a göre hafiflemesi sınırlı bir olumlu unsur olmakla birlikte, faaliyetlerdeki genel zayıflık devam etti. Diğer yandan yakıt, taşımacılık ve ham madde maliyetlerindeki yükselişin etkisiyle hem girdi maliyetleri hem de nihai ürün fiyatlarındaki artış hızı son dört ayın en yüksek seviyesine çıktı. Deniz taşımacılığındaki gecikmeler ve malzeme eksiklikleri de tedarikçilerin teslimat sürelerinin uzamasında etkili oldu.

Genel olarak Eylül PMI verisi, imalat sanayiinde zayıf talep ile yükselen maliyetlerin faaliyet koşullarını birlikte baskıladığına işaret ediyor. Üçüncü çeyrek PMI ortalamasının ikinci çeyreğin hafif üzerinde olması sınırlı bir iyileşme sinyali verse de Eylül ayında üretim ve yeni siparişlerdeki düşüşün belirginleşmesi kalıcı toparlanma için erken olduğunu gösteriyor. Talepteki zayıflığa rağmen maliyet artışının satış fiyatlarına yansıtılması da enflasyon görünümü açısından dikkat çekiyor.

İTO-İstanbul Eylül Enflasyonu Değerlendirmesi

İstanbul Ticaret Odası tarafından yayımlanan İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi, Eylül ayında aylık bazda %2,11 artış gösterirken, yıllık artış %33,55 seviyesinde gerçekleşti. Yılbaşından bu yana artış %26,19 olurken, 12 aylık ortalamalara göre değişim %36,66 olarak açıklandı. İstanbul özelinde fiyat artışlarının sürdüğü ve gıda fiyatlarındaki ılımlı seyre rağmen bazı harcama gruplarında belirgin fiyat baskılarının devam ettiği görülüyor.

Alt kalemlere bakıldığında, aylık bazda en yüksek artış %22,59 ile eğitim grubunda gerçekleşirken, ulaştırmada %4,60, çeşitli mal ve hizmetlerde %2,96, lokanta ve otellerde %2,42 ve haberleşmede %2,24 artış izlendi. Ev eşyasında fiyatlar %1,93, konutta ise %1,69 yükseldi. Yeni eğitim öğretim yılının başlamasıyla eğitim grubundaki fiyat ayarlamaları öne çıkarken, ulaştırmadaki yükseliş de aylık görünümün dikkat çeken unsurlarından biri oldu.

Eylül İTO verisi, TÜİK tarafından açıklanacak ülke geneli TÜFE verisi öncesinde gıda tarafında olumlu, eğitim ve ulaştırma tarafında ise yukarı yönlü baskılara işaret eden bir görünüm sunuyor. Gıda grubundaki fiyat hareketlerinde mevsim etkisi, eğitimde ise yeni eğitim öğretim yılı harcamaları öne çıkıyor.

Genel olarak Eylül İTO verisini, gıdadaki sınırlı artışın desteklediği ancak eğitim ve ulaştırmadaki yükselişlerin dengelenmeyi zorlaştırdığı bir görünüm olarak değerlendiriyoruz. Eğitim kaynaklı dönemsel etkinin ilerleyen aylarda azalması aylık enflasyona destek sağlayabilir.