Petrol tankerlerinde navlun krizi: Günlük maliyet 1,2 milyon doları aştı

İran savaşı küresel enerji piyasalarında deniz taşımacılığı maliyetlerini rekor seviyelere taşıdı. Orta Doğu ile Asya arasındaki rotalarda petrol süper tankerlerinin günlük kiralama maliyeti ilk kez 1,2 milyon doların üzerine çıktı.

VLCC fiyatları iki kattan fazla arttı

Savaş nedeniyle Very Large Crude Carrier (VLCC) olarak bilinen ve yaklaşık 2 milyon varil petrol taşıyabilen en büyük tankerlerde ciddi arz sıkıntısı yaşanıyor. Gemilerin rotalarını değiştirmesi ve çok daha uzun mesafeler katetmek zorunda kalması maliyetleri hızla artırdı.

Orta Doğu-Çin hattındaki VLCC navlunları ağustos sonundan bu yana iki kattan fazla yükseldi. Brezilya'dan Çin'e petrol taşıma maliyeti ise yalnızca son bir haftada üçte bir oranında arttı.

Enerji Aspects Kurucusu Amrita Sen, navlun fiyatlarındaki sıçramanın Asya'ya ulaşan ham petrolün maliyetini varil başına 150 dolara yaklaştırdığını belirtti.

Günlük maliyet geçen yıl 20-50 bin dolardı

VLCC kiralama maliyetleri geçen yılın büyük bölümünde günlük 20 bin-50 bin dolar aralığında seyrediyordu. Savaş öncesinde dahi tanker arzındaki yapısal sıkıntı nedeniyle Körfez yüklerinde günlük maliyet şubat ayında 120 bin dolarla tarihi zirveye çıkmıştı.

Mevcut seviyeler, tanker maliyetlerinin yıl içinde 40 kattan fazla arttığına işaret ediyor.

Rafineriler üretimi kısmaya başladı

Taşıma maliyetlerindeki hızlı artış, rafinerilerin kârlılığını baskılarken bazı tesisler üretimi azaltmaya başladı. Singapur'da dizel fiyatı varil başına yaklaşık 180 dolar seviyesine çıkarken, ABD ve Avrupa'da 200 doların üzerine yükseldi.

Brent petrol ise savaş sırasında nisanda gördüğü 125 doların üzerindeki seviyelerden gerileyerek bu hafta yaklaşık 100 dolar civarında işlem görüyor.

Petrol için rotalar uzadı

Körfez'deki savaş, özellikle Hindistan'daki rafinerileri Brezilya, Guyana, Batı Afrika ve Kuzey Denizi gibi daha uzak bölgelerden petrol almaya yöneltti. Bu güzergâhlarda deniz yolculuklarının 30-40 güne kadar uzaması tankerlerin daha uzun süre kullanımda kalmasına neden oluyor.

Hürmüz Boğazı'ndan petrol taşıyan yaklaşık 60 gemi ise yüklerini Umman Körfezi'nde başka tankerlere aktarıyor. Dünya tanker filosunun yaklaşık yüzde 15'inin Umman açıklarında beklediği tahmin ediliyor.

Sigorta maliyetleri de sıçradı

Gemi-gemi transferlerinin uzun sürmesi tankerlerin günlerce boşta beklemesine yol açıyor. Bazı süper tankerlerin yük almak için yaklaşık 10 gün beklediği belirtiliyor.

Orta Doğu'da çalışan tankerlerin savaş riski sigorta maliyetleri de bazı durumlarda gemi gövde değerinin yaklaşık yüzde 10'una ulaştı. Daha düşük riskli çatışma bölgelerinde bu oran normalde yüzde 3 veya altında bulunuyor.

Deniz taşımacılığı maliyetlerinin artık rafinerilere teslim edilen ham petrol fiyatının yaklaşık beşte birini oluşturduğu belirtiliyor.

ForInvest Haber