ANALİZ- Reel Kesim Güven Endeksi Verileri Değerlendirmesi (Akbank)

Güven Endeksleri

Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE): Mevsimsellikten arındırılmış (m.a.) RKGE sınırlı artarken, şubattan bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Böylelikle çeyreklik bazda bakıldığında ikinci çeyrekte gerileyen endeks 3. çeyrekte toparlanma gösterdi, ancak aylık bazda uzun dönem ortalamasının 1,0 puan altında bulunuyor (Grafik 1 ve 2).

Grafik 1. Reel Kesim Güven Endeksi (mevsimsellikten arındırılmış)

Grafik 2. Reel Kesim Güven Endeksi (mevsimsellikten arındırılmış)

Not: Kesikli çizgi serinin 2007-2019 ortalamasıdır.

Kaynak: TCMB

Kapasite Kullanım Oranı (KKO)

KKO (m.a.) aylık 0,6 puan artışla %74,1'e yükselirken, 2007-2019 ortalamasının 2,2 puan altındaki seyrini sürdürerek imalat sanayinde zayıf seyrin sürdüğüne işaret etti (Grafik 3). Ölçek bazında; büyük ölçekli firmalarda KKO (m.a.) %76,7 ile hazirandan bu yana en yüksek seviyede gerçekleşti. KKO küçük ölçekli firmalarda sınırlı artarken, orta ölçekli firmalarda 0,9 puan düşüşle %68,9'a Ocak 2021'den bu yana en düşük seviyeye geriledi. Uzun dönem ortalamalarına kıyasla KKO küçük ve orta ölçekli firmalarda 2,2 ve 6,0 puan, büyük ölçekli firmalarda ise 2,1 puan daha düşük (Grafik 4). Çeyreklik bazda ise KKO, üç çeyrektir yatay seyrin ardından, üçüncü çeyrekte 0,3 puan düşüşle %73,8 değerini aldı.

Mal grupları bazında dayanıklı tüketim malları ve ara mallarında KKO geriledi (Grafik 5 ve 6). KKO yatırım mallarında ise son iki aydır artış eğiliminde. Sektörel bazda ise; KKO'da (m.a.) en belirgin artış 10,1 puan ile motorlu kara taşıtlarında görüldü. Bu sektörde KKO (m.a.) önceki iki ayda toplam 8,5 puan düşüş göstermişti. Daha önceki notlarımızda belirttiğimiz üzere yaz aylarında taşıt sektöründe planlı bakım çalışmaları nedeniyle üretime ara verilmesi kaynaklı bu tarz oynaklıklar görülebiliyor.

Dolayısıyla, taşıt sektörü haricinde KKO'da (m.a.) ana eğilimin üçüncü çeyrek boyunca da yatay seyrettiğini söyleyebiliriz. Diğer sektörlere baktığımızda, KKO diğer ulaşım araçlarında geriledi. Gıda sektöründe KKO üç aylık düşüş eğiliminin ardından eylülde sabit kaldı. KKO giyim sektöründe son iki aydır artış gösteriyor; eylülde %77,1 ile Ağustos 2024'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Tekstilde ise geriledi.

İnşaat bağlantılı sektörlerde karışık bir görünüm hakim. Ana metal ve kauçuk-plastik ürünlerinde düşüş görülürken, fabrikasyon metal ve mineral maddelerde artış gerçekleşti. Dayanıklı mal sektörlerinden mobilyada KKO son iki aydır azalış gösteriyor. Elektrikli teçhizatta KKO'da artış devam etti. Kimyasal ve kağıt sektörlerinde üç aylık düşüşün ardından artış görülmekle birlikte önceki aylardaki düşüşleri telafi edemedi.

Grafik 3. Kapasite Kullanım Oranı (mevsimsellikten arındırılmış, %)*

Grafik 4. Kapasite Kullanım Oranı (ölçeğe göre, mevsimsellikten arındırılmış, %)*

İktisadi Yönelim Anketi

Son 3 ay üretim hacmi sorusunda ağustostaki düşüşün ardından belirgin artış görüldü (Grafik 6). Firma büyüklüğüne göre büyük ölçekli firmalarda belirgin artış görülürken, orta ölçekli firmalarda ise geriledi. Mal grupları bazında ise dayanıklı tüketim malları dışında artış gerçekleşti. Dayanıklı tüketim mallarında düşüş ikinci ayında. Mamul mal stokunda ise iki aylık düşüşün ardından artış gözlendi.

Talep göstergelerine bakıldığında, kayıtlı ihracat siparişlerinde genel eğilim artış yönünde (mart ve ağustos hariç) olup, uzun dönem ortalamasının da üzerinde gerçekleşti. Ölçek bazında artış genele yayıldı. Mal grupları bazında ise yatırım ve dayanıklı tüketim mallarında geriledi. Kayıtlı iç piyasa siparişlerinde son iki aydır artış gösteriyor. Firma büyüklüğüne göre sadece büyük firmalarda arttı. Mal grupları bazında en belirgin artış dayanıklı tüketim mallarında gözlendi. Buna karşın yatırım malları ve dayanıksız tüketim mallarında geriledi.

Grafik 6. Son 3 Aydaki Üretim Hacmi (mev. ard., arttı-azaldı) ve Mevcut Mamul Mal Stoku (mev. ard., normal üstü-normal altı)*

Grafik 7. Kayıtlı Siparişler (mev. ard., normal üstü-normal altı, %)*

İstihdam eğiliminde artış sürerken (Grafik 8), yatırım eğilimi yatay seyretti. İstihdam ve yatırım eğilimi mal grupları bazında, ara malları ve dayanıklı tüketim mallarında geriledi. İstihdam eğiliminde küçük ölçekli düşüş görülürken, yatırım eğiliminde ölçek bazında artış genele yayıldı (Grafik 9). İmalat sanayi firmalarının dış sipariş beklentilerinde iki aylık artışın ardından eylülde düşüş görüldü. İç sipariş beklentilerinde son iki aydır artış görülüyor (Grafik 10). Jeopolitik gelişmeler kaynaklı dış sipariş beklentilerdeki bozulma görüldüğünü değerlendiriyoruz. Maliyete ilişkin sorularda, emtia fiyatlarındaki artış kaynaklı bozulma devam etti (Grafik 11). Maliyet yönlü baskılar devam ediyor. İmalat sanayinin gelecek 12 ay ÜFE yıllık enflasyon beklentisi %31,2'den %31,0'e geriledi. TCMB'nin yeniden 1 haftalık repo işlemlerinin başlamasının ardından ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti %37'ye gerilerken, kredi ve mevduat faizlerinde de gerileme görülüyor. Buna bağlı olarak firmaların TL kredi maliyetine ilişkin beklentilerinde de gevşeme görülüyor.

Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.