ATB Başkanı Çandır: "Tarım maliyeti Temmuz'da rekor düşüş yaşadı"

Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı Temmuz 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi'ni (Tarım-GFE) değerlendirdi. Çandır, Tarım-GFE'nin Temmuz ayında aylık yüzde 0,2 arttığını belirtirken, "Temmuz ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyat enflasyonunun bir önceki aya göre aylıkta son 10 yılın en düşüğü oldu. Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Temmuz ayları ortalamasının (2,43) ciddi düzeyde altında ilan edilmiştir" dedi. Tarım-GFE'nin Temmuz ayında yıllık yüzde 27,62 ilan edildiğine dikkat çeken Çandır, "Bu yıllık rakam, son 10 yılın Temmuz ayları ortalamasının (33,68) altında kalmıştır. Tarım-GFE yıllıkta son 6 yılın Temmuz aylarının altında ilan edildi. 10 yıllık Temmuz ayı ortalamalarına göre bakıldığında aylıkta ve yıllıkta ortalamanın altında artış göstermiştir" değerlendirmesinde bulundu.

Aylıkta enerji arttı, gübre düştü
Temmuz ayı Tarım-GFE'nin alt kalemlerine bakıldığında, tohumda aylık yüzde 0,74, enerjide yüzde 4,82, gübrede yüzde -3,16, ilaçta yüzde 1,31, veteriner hizmetlerinde yüzde -1,05, yemde yüzde -1,64, diğer kalemlerde ise yüzde 1,47 değişim gösterdiğini belirten Çandır, aynı kalemlerin Temmuz ayındaki yıllık değişimlerine bakıldığında tohumda yüzde 29,92, enerjide yüzde 30,04, gübrede yüzde 33,07, ilaçta yüzde 22,69, veteriner hizmetlerinde yüzde 22,70, yemde yüzde 26,89, diğer kalemlerde ise yüzde 32,96 artış olduğunu belirtti. Çandır, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler kaleminde ise Temmuz ayında aylık yüzde 1,48 ve yıllıkta ise yüzde 20,53 artış ilan edildiğini kaydetti.
TÜİK tarafından Temmuz ayı tarımsal üretici fiyat endeksi Tarım-ÜFE'nin aylık yüzde 2,31 ilan edildiğini hatırlatan Başkan Çandır, "Geçmiş 15 yıllık Temmuz ayları ortalaması olan yüzde -0,23 ile karşılaştırıldığında ortalamanın ciddi üzerinde bir artış söz konusu olmuştur. Temmuz ayında Tarım-ÜFE yıllıkta ise yüzde 18,81'lik rakam ilan edilmişti. Geçmiş 15 yıllık ortalama olan yüzde 27,1 ile karşılaştırıldığında ortalamanın ciddi altında bir artış söz konusu olmuştur. Tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 33,68'lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında tarımsal faaliyetlerde bulunanların uzun yıllar boyunca yıllık kayıpları açıkça ortaya çıkmaktadır" değerlendirmesinde bulundu.
Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini belirten Başkan Ali Çandır, yurtdışı üretici enflasyonu YD-ÜFE'nin Temmuz'da aylık yüzde 2,51 ve yıllık yüzde 29,67 arttığını kaydetti. Çandır, "Uzun yıllar ortalamasının aylıkta yüzde 1,71 ve yıllıkta da yüzde 27,82 olduğu hatırlanırsa ortalamaların üstünde artışlar ilan edildiği anlaşılmaktadır" dedi.
Yurtiçi üretici enflasyonu Yİ-ÜFE'nin aylık yüzde 1,52 ve yıllık yüzde 27,83 ilan edildiğini kaydeden Ali Çandır, "Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 0,47 ve yıllık ise yüzde 33,41 artmıştı. Bu durum, Temmuz ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha yüksek seyrettiğini göstermektedir" değerlendirmesinde bulundu.
Temmuz ayında üretici kesimdeki bu enflasyonlara karşılık tüketici enflasyonu TÜFE'nin aylık yüzde 1,78 ve yıllık yüzde 31,75 arttığına dikkat çeken Çandır, "Bu rakamlar, 5 yılın en düşük rakamları olurken ortalama aylık yüzde 1,09 ve yıllık yüzde 18,87 olan TÜFE'den hala çok ciddi düzeyde yukarıda seyretmektedir" dedi.
Tüketici taraftaki gıda enflasyonunun Temmuz ayında aylık yüzde 1,61 ve yıllık yüzde 37,52 ilan edildiğini kaydeden Başkan Ali Çandır, "İşlenmemiş gıda enflasyonu ise Temmuz'da aylık yüzde 2,37 ve yıllık yüzde 39,69 düzeyinde ilan edilmişti. Yaş meyve sebze enflasyonu ise aylık yüzde 5,39 ve yıllık yüzde 41,84 artış olarak ilan edilmişti" dedi. Başkan Çandır şu değerlendirmede bulundu:
"Ekonomik sektörler içerisinde tarım, dezenflasyon sürecine hem tedarik hem de ürün tarafında ciddi olumlu etkiler yapmaya devam etmiştir. Özellikle yıllık yüzde 18,81 artan tarımsal üretici fiyatları, TÜFE'nin yarısına yakın bir artış göstermiştir. Enflasyonun gıda bölümdeki tarım tedarik ve ürün piyasalarında tüketici enflasyonunun ciddi altında artışlar olması dikkat çekicidir ve politika üreticileri tarafından mutlaka dikkate alınmalıdır."